De stadsillustraties van Jochem Coenen

Utrecht, 15 november 2024

We ontmoeten Jochem Coenen op Het Hof van Cartesius in Zuilen, Utrecht.
Met zijn bijna 20 jaar ervaring in de grafische wereld is Jochem Coenen
niet meer weg te denken in het vakgebied van wayfinding, iconen en infographics.
De stadsillustraties zijn te vinden in tal van winkels en inmiddels
meer dan een jaar verkrijgbaar op kunstinkaart.nl.

We zijn hier op het ‘Hof van Cartesius’, wat houdt deze plek precies in?

Het Hof van Cartesius is een circulair gebouwde werkplek voor en door creatieve en duurzame ondernemers uit Utrecht naast station Zuilen. Alle disciplines zijn op het Hof vertegenwoordigd, modeontwerpers en metaalbewerkers tot schrijvers en ontwerpers. Ook geven we bewust ruimte aan fysieke makers, dus mensen die een werkplaats nodig hebben voor bijvoorbeeld borduur- of houtbewerkingsapparaten. Dat is er in Utrecht maar weinig, veel creatieve broedplaatsen bieden vooral ruimte aan bureauwerk. Inmiddels zijn we gegroeid van 25 leden in 2017 naar 110 nu en van 2 paviljoens naar 8.

Maar belangrijker nog, het Hof is een coöperatie. Dat wil zeggen dat je bij ons geen huurder bent maar een bijdragend lid. Iedereen doet dat bijdragen op zijn eigen manier. Zo hebben we een tuinteam dat onze hoftuin bijhoudt en onderhoudsteam waar ik zelf in zit. Maar er zijn ook mensen die workshops geven aan andere leden, koken voor anderen of feestjes organiseren. Vooral dat laatste doen we veel, dat is niet alleen erg leuk maar ook goed voor de cohesie. Ik ben zelf ook erg actief op het Hof naast onderhoud bak ik pizza’s in onze hoftuin en organiseer ik samen met een ander hoflid inspiratiereisjes voor Hofleden naar het buitenland. Met zijn 40’en in de bus naar Berlijn, een reisje dat ik niet snel zal vergeten.

Wat inspireert jou aan het Hof in je dagelijks werk?

Heel veel! Ik ben hier erachter gekomen dat ik mijn handen werken heel erg leuk vind. Toen ik van de academie kwam ben ik begonnen met het maken van hand getekende cartoons. Daarna ben ik digitaal en meer toegepast werk gaan maken, wat me meer voldoening gaf en ook beter lag. Na jaren van het scherpen van mijn digitale ambacht miste ik het werken met mijn handen toch weer. Op het Hof voelde ik de vrijheid om andere dingen te proberen en ben ik gaan metaalbewerken. Ik maak nu naast illustraties ook stalen poorten, hekken en pergola’s. Daarbij maak ik nog steeds eerst een tekening, alleen voer ik die daarna uit in staal.

Het Hof heeft me geleerd dat je niet perse hoeft te kiezen, je kan hier namelijk alles! Het is een grote speeltuin. En als je er toch niet uitkomt kun altijd hulp en advies van vragen van de andere Hofleden. Dat is een heerlijke safety blanket om van alles en nog wat aan te gaan en uit te proberen.

Hoe ben je begonnen met het illustreren?

Na het Grafisch Lyceum ben naar de Kunstacademie (HKU) gegaan waar ik illustratie heb gedaan. Ik ben daarna direct voor mijzelf begonnen en doe dat nu bijna 15 jaar. Door mij toe te leggen op meer toegepast werk; wayfinding, iconen en infographics kreeg ik snel werk en ging het balletje rollen.

Wat was je eerste ontwerp en hoe ben je op deze reeks gekomen?

In 2012 maakte ik de eerste Utrecht poster op eigen initiatief. Het toerisme in Utrecht begon toen net een beetje op te komen, maar behalve de cliché ansichtkaarten met een foto van de dom was er geen leuk aandenken aan de stad te krijgen. Ik ben met mijn poster naar de VVV en posterwinkel Catch gegaan. Die zagen er beiden wel wat in en al snel lagen de eerste Utrecht posters en mokken in de winkel. Via via ben ik daarna benaderd door een grote souvenir fabrikant waarmee illustraties en producten van allerlei Nederlandse en Belgische steden ben gaan maken. Hierna volgde er ook eilanden, provincies en langen, zoals die van Holland. Zo zijn er van mijn illustraties nu mokken, placemats, mintblikjes, stroopwafelblikken en nog veel meer souvenirs.

Naast de steden maak je ook gebieden en eilanden, zoals Limburg, Ameland en Texel..

Texel ging ik jaarlijks naar toe en stond dus boven aan mijn lijstje. De kleuren van Texel laat ik terugkomen. ‘vaal’ rood en bruin, de kleuren van duindoorn en het helmgras. Ameland en Limburg heb ik gemaakt op verzoek van winkeliers daar die ook een poster of producten wilden. Dat is altijd erg leuk om te horen als mensen hun stad of regio graag geïllustreerd willen zien.

Welk ontwerp vind je zelf het mooist?

Ik vind Rotterdam een hele fijne. Als toch ietwat betonnen stad wilde ik dit ontwerp ook grijstinten meegeven zonder dat de poster somber zou worden. Door de andere kleuren fris te houden is het toch een frisse en vrolijke poster geworden. Ik vind het sowieso altijd belangrijk om eerst een bezoek aan een stad of gebied te brengen voor ik begin met tekenen. Zo krijg ik echt een gevoel bij een stad en weet ik wat ik wil illustreren. Zo kwam ik bij Brugge er bijvoorbeeld achter dat het centrum heel groen is, dat wist ik voor mijn bezoek helemaal niet. In de grachten zie je gelijk veel zwanen, dan moet er groen zijn! Elke stad krijgt zo zijn eigen kleurstelling.

Van welk werk kunnen mensen je nog meer kennen?

Ik werk veel in opdracht voor bedrijven op het gebied van iconensets en illustraties. Één van mijn laatste opdrachten was voor Bever, waar ik een iconenset ontwierp die gebruikt wordt voor al hun producten op de webshop. In één keer duidelijk zien waar het over gaat, maar vaak met een verborgen grappigheid of met een speelse twist. Ik probeer altijd iconen te maken die net even anders zijn dan de generieke oplossingen die je op stocksites vindt en dingen ook typisch Nederlands te maken in plaats van de vaak Amerikaanse beeldtaal van veel iconen.

Op welke opdracht ben je het meest trots?

Dan toch de toeristen kaart van Utrecht. Die is op verschillende plaatsen in de stad te vinden. Het blijft leuk om toeristen naar jouw werk te zien kijken en men letterlijk de weg te lijden naar bekende en de onbekende plekken in de stad. Geïllustreerde kaarten maken is het leukste wat er is omdat je je creativiteit erin kwijt kan. In de herfst loopt een figuurtje met een paraplu, in de winter gooit hij een sneeuwbal. Zo blijf je kijken en ontdek je steeds meer. Grappig detail: die papa op de bakfiets, met twee blonde bolletjes die boven de bak uitsteken.. dat ben ik zelf!

© Angeliek de Jonge – AD