Het tweede leven van Zhaneta Neykova

Eindhoven, 8 september 2026

Zhaneta Neykova kreeg haar eerste camera toen ze tien was en heeft sindsdien duizenden beelden verzameld.
Onder de naam Stillorange geeft ze de mooiste daarvan een tweede leven als illustratie.
Geen foto van een stad, maar het gevoel van een stad, teruggebracht tot alleen de essentie.

Van een camera op haar tiende naar de televisiestudio

Ze was tien toen ze haar eerste camera kreeg, en vanaf dat moment ging hij overal mee naartoe. “Toen werd ik verliefd op fotografie.” Op de universiteit koos ze voor journalistiek, met televisie als specialisatie. Schrijven was namelijk haar andere grote passie, en televisie bracht haar dichter bij de camera’s. “Het gaf me de kans om te begrijpen hoe ze werken.”

Naast haar studie leerde ze zichzelf Photoshop, bleef ze fotografielessen volgen en pakte ze videografie en videomontage erbij. Die vaardigheden kwamen goed van pas in de vijf jaar die daarop volgden bij de omroep. En je ziet ze nog steeds terug, in elke print die ze nu maakt.

Duizenden foto’s die stof liggen te verzamelen

Stoppen met creëren heeft ze nooit gedaan. Op een gegeven moment werd dat een vraag: wat kan ik nog meer doen met wat ik al heb?

“Ik had, en heb nog steeds, duizenden foto’s op mijn computer staan die daar stilletjes stof liggen te verzamelen.” Ze ging op zoek naar manieren om sommige daarvan een tweede leven te geven.

Een foto is voor haar dan ook nooit af. “Als ik bewerk, behandel ik hem bijna als iets levends. Ik ga terug naar het gevoel dat ik had toen ik hem nam en volg het verhaal dat ontstaat terwijl ik ermee bezig ben.”

Nederland is rijk aan kleur

Molens, grachten, licht: haar werk voelt door en door Nederlands. En dat is geen toeval. “Nederland is voor mij een prachtig land, rijk aan kleur, rijk aan compositie en eindeloos de moeite waard om te ontdekken.”

Een nieuw leven opbouwen in Nederland gaf haar nieuwe manieren om naar de wereld om zich heen te kijken. Dat werd een belangrijk onderdeel van hoe Stillorange is ontstaan.

Is er één plek waar ze steeds naar terugkeert? Zeker. “Rotterdam. De stad heeft een andere sfeer, iets unieks, ruws en levendigs dat ik nergens anders heb gevonden.”

Rust naast ruwheid

Haar portfolio springt van stille waterlandschappen naar een ruw, bijna expressief zwart-witwerk. Welke emotie een werk uitstraalt, bepaalt ze niet van tevoren. “Het komt voort uit hoe ik me voelde toen ik de foto nam, wat me opvalt als ik ernaar terugkijk en wat er gebeurt terwijl ik bewerk.”

Verkennen dus, in plaats van vooraf bedenken wat het moet worden. Soms wordt de foto een illustratie en blijft het origineel ongepubliceerd. “Andere keren verdienen beide versies een plek, omdat ze net iets anders zeggen, en samen iets meer.”